Stopcontact inbouwdoos: welke soort en welke afmeting?
Een stopcontact inbouwdoos is de kunststof doos in je muur waarin je stopcontact wordt gemonteerd en waarin de bedrading eindigt. Voor een massieve muur van steen of beton kies je een ronde inbouwdoos van 40 of 50 mm diep. Voor een gipswand gebruik je een hollewanddoos met klemmen. Een standaard stopcontact heeft een schroefafstand van 60 mm en past daardoor in vrijwel elke standaarddoos. De keuze hangt dus af van je wand, de benodigde diepte en het aantal aansluitingen.
In dit artikel lees je waarom de juiste inbouwdoos voor een stopcontact meer is dan een detail, en hoe je de juiste kiest. Daarna komen de afmetingen aan bod: boorgat, diepte en verhogingsringen. Je leest ook hoe je de doos stap voor stap plaatst, welke fouten het vaakst voorkomen en wat je erbij bestelt, zodat je niet halverwege de klus terug naar de winkel moet.
Bij Letsleds helpen we klanten dagelijks met verlichting, dimmers en bijbehorende elektramaterialen. Wie een ruimte opnieuw indeelt, verplaatst vaak ook een stopcontact of schakelaar. Daarom weten we welke vragen er spelen bij de doos achter het stopcontact.
Waarom de juiste inbouwdoos voor je stopcontact telt
De inbouwdoos bepaalt hoe veilig, stevig en strak je stopcontact straks zit. Een verkeerde keuze merk je pas nadat het stucwerk droog is, en dan is corrigeren duur en rommelig.
Wat een inbouwdoos voor een stopcontact doet
Een inbouwdoos beschermt de bedrading en de aansluitpunten tegen stucwerk, vocht en beschadiging. Hij geeft het stopcontact een vaste, stevige plek, zodat het niet losraakt bij het insteken van een stekker. De doos zorgt er ook voor dat het stopcontact in de muur verdwijnt in plaats van uit te steken.
Een goede doos heeft een draaibare ring met schroefgaten. Daarmee zet je het stopcontact later waterpas, ook als de doos een fractie scheef in de muur zit. Moderne dozen hebben breekpoorten of tuiten voor buis van 16 en 19 mm, zodat de leidingen netjes aansluiten.
Wat er misgaat bij de verkeerde doos
Een massieve muurdoos in gipsplaat klemt nergens en komt los te zitten. Een hollewanddoos in een stenen muur kun je niet goed vastzetten. Een te ondiepe doos laat te weinig ruimte voor de draden, waardoor je ze bij het monteren in de knel drukt.
Een stopcontact dat dieper of ondieper in de muur zit dan de afgewerkte wand vraagt, krijgt een lelijke rand of zit scheef. Je trekt dan aan de draden of je moet het stucwerk openhakken. Dat kost meer tijd dan de doos goed kiezen.
Een inbouwdoos kost een paar euro, maar een verkeerde keuze kost je een stukje muur.
Hoe kies je de juiste inbouwdoos voor een stopcontact?
Je kiest een inbouwdoos voor een stopcontact in drie stappen: eerst het type wand, dan de inbouwdiepte, dan het aantal aansluitingen. Als je die drie weet, houd je nog maar een of twee dozen over.
Begin bij de wand
Bij een massieve wand van baksteen, kalkzandsteen of beton plaats je een gewone inbouwdoos in een gefreesd of geboord gat. Je zet hem vast met gips of mortel, of met klemvaste dozen die zichzelf in het gat klemmen. Het gat boor je met een kernboor, passend bij de doos.
Bij een holle wand van gipsplaat of een voorzetwand heb je een hollewanddoos nodig. Die klemt met draaibare klemmen achter de plaat en heeft een platte achterzijde. Een gewone inbouwdoos in gips zit nooit stevig, en een hollewanddoos in een massieve muur ook niet.
Kies diepte en aantal
De standaarddiepte is 40 of 50 mm. Kies 50 mm als je meerdere kabels of een stevige kabel moet wegwerken. Een multidoos met verstelbare bodem dekt beide diepten, handig als je nog niet precies weet hoe dik de afwerking wordt.
Voor het aantal geldt: één doos voor één stopcontact. Voor twee stopcontacten naast elkaar gebruik je een duodoos of dubbele hollewanddoos. Dubbele vlakke wandcontactdozen vragen soms om een compact model, een zogeheten anderhalfdoos (H150), dat staat bij het stopcontact in de specificaties. Voor een perilex-aansluiting van 16 A is een speciale inbouwdoos met 19 mm invoer beschikbaar.
Snelle keuzehulp
| Situatie | Kies | Let op |
|---|---|---|
| Baksteen, beton, kalkzandsteen | Inbouwdoos 40 of 50 mm, bij voorkeur klemvast | Past de doos bij je boorgat? |
| Gipswand of voorzetwand | Hollewanddoos, 50 mm diep | Wanddikte en klemmen |
| Twee stopcontacten naast elkaar | Duodoos of dubbele hollewanddoos | Hart-op-hartmaat |
| Dubbel vlak stopcontact | Compacte doos (H150) | Staat in de specificaties van het stopcontact |
| Onzeker over dikte afwerking | Multidoos met verstelbare bodem | Verhogingsringen als reserve |
Kies eerst je wand, dan pas je merk: het wandtype beslist welke inbouwdoos voor een stopcontact werkt.
Twijfel je welke verlichting bij jouw ruimte past?
Onze lichtspecialisten stellen gratis en vrijblijvend een lichtplan voor je op.
Afmeting inbouwdoos stopcontact: maten die je moet kennen
De afmeting van een inbouwdoos voor een stopcontact bestaat uit drie maten: de schroefafstand van 60 mm, het boorgat in de wand en de inbouwdiepte. De schroefafstand ligt vast, de andere twee verschillen per doos.
Schroefafstand en boorgat
Het stopcontact wordt vastgeschroefd op twee schroefgaten, 60 mm hart op hart. Dat is de Nederlandse standaard voor enkelvoudig schakelmateriaal, dus je hoeft hier zelden iets uit te zoeken. Bij een duodoos ligt de hart-op-hartmaat tussen de twee stopcontacten anders, controleer die dus in de productinformatie voordat je zaagt.
Het boorgat verschilt per type doos. Klemvaste dozen zoals de Attema U40 en U50 vragen een gat van 82 tot 85 mm. De ABB multidoos MD4050 heeft een gat van ongeveer 82 mm nodig. Bij hollewanddozen ligt de maat doorgaans rond 68 mm. Lees altijd de verpakking van jouw doos, en kies een kernboor of gatzaag die daarbij past.
Diepte en verhogingsringen
De diepte is meestal 40 of 50 mm. Met een verstelbare bodem stel je dit zelf in. Als de muur dikker wordt afgewerkt, bijvoorbeeld met tegels of een extra stuclaag, schuift de doos te ver achter de wand. Dan gebruik je een verhogingsring van 4 of 6 mm om de voorkant gelijk met de afgewerkte muur te krijgen.
| Doostype | Boorgat | Inbouwdiepte |
|---|---|---|
| Klemvaste doos U40 | 82 tot 85 mm | 40 mm |
| Klemvaste doos U50 | 82 tot 85 mm | 50 mm |
| Multidoos MD4050 | ca. 82 mm | verstelbaar 40 tot 50 mm |
| Hollewanddoos (UHW50, HW50) | meestal ca. 68 mm | 50 mm |
| Verhogingsring | past op de doos | 4 of 6 mm extra |
Meet daarom eerst de wand, rekening houdend met de afwerking, en pas daarna de maat van de doos toe.
Meet de afgewerkte wand, niet de kale muur, want de doos moet op het eindniveau liggen.
Zo plaats je een inbouwdoos stap voor stap
Je plaatst een inbouwdoos in vijf stappen: spanning eraf, uitzetten, gat maken, doos inbouwen en waterpas afstellen. Dat lukt zelf als je rustig werkt, maar laat het over aan een installateur als je twijfelt aan de groepenkast of de bestaande bedrading.
Voorbereiding en uitzetten
Schakel eerst de juiste groep uit in de meterkast en controleer met een spanningszoeker dat er echt geen stroom op staat. Bepaal de hoogte en de plek van het stopcontact. Gebruik een aftekenmal of potlood met waterpas, zodat je dozen netjes op één lijn komen, zeker als je er meerdere naast elkaar zet.
Controleer vóór het boren of er geen leidingen of buizen in de muur zitten. Ga ervan uit dat bij een bestaand stopcontact de buis of de kabel verticaal of horizontaal naar de volgende doos loopt, en boor niet zomaar eromheen.
Monteren en afwerken
- Boor of frees het gat met de kernboor of gatzaag die bij je doos past.
- Breek de invoer open waar de buis of kabel de doos in moet en schuif de tuit of buis erin.
- Plaats de doos in het gat. Klemvaste en hollewanddozen draai je vast. In massieve wanden zet je de doos met gips of mortel vast.
- Draai de ring zo dat de schroefgaten horizontaal staan en de doos gelijk met de muur ligt.
- Zet het deksel erop voordat er gestuct wordt. Dat houdt de doos schoon.
Doorboor de doos nooit met een schroef of spijker. Wie dat toch doet, riskeert dat de wand onder spanning komt te staan als een draad losraakt. Sommige dozen hebben een RFID-chip, zodat je ze na het stukadoren terugvindt.
Dek de doos af voor het stucwerk, en zet hem pas open als de muur droog is.
Veelgemaakte fouten en wat je erbij bestelt
De meeste fouten bij een inbouwdoos voor een stopcontact zijn te voorkomen met een korte controle vooraf, en met een paar kleine onderdelen in huis.
De vijf meest gemaakte fouten
- Een massieve doos in gipsplaat plaatsen, of andersom.
- Het boorgat meten op de verpakking van een andere doos.
- De afwerkdikte vergeten, waardoor de doos te diep zit.
- De doos vastzetten met een schroef dwars door het kunststof.
- Te weinig dozen bestellen, zodat je halverwege moet stoppen.
Bij brandwerende wanden gelden eigen eisen voor doorvoeringen en dozen. Er bestaan brandwerende afdichtingen voor hollewanddozen, dus raadpleeg bij twijfel een installateur.
Toebehoren en hoeveelheid
Bestel een paar dozen extra, want een gat dat net te ruim uitvalt of een gebroken klem komt altijd voor. Voor verhogingsringen van 4 en 6 mm, reservedeksels en extra tuiten voor 16 en 19 mm buis betaal je weinig, en je bent blij dat je ze hebt. Een aftekenmal bespaart tijd bij meerdere dozen.
Een inbouwdoos zelf kost doorgaans enkele euro’s per stuk, en multidozen per 100 stuks zijn goedkoper per eenheid. Voor één klus kies je dus losse dozen, voor een renovatie van een hele woning een doos met 100.
Koop altijd een paar dozen en ringen meer dan je denkt nodig te hebben.
Dit neem je mee
De juiste inbouwdoos voor een stopcontact kies je op wandtype, diepte en aantal. De schroefafstand van 60 mm ligt vast, het boorgat en de diepte controleer je per doos. Houd rekening met de afwerking van de muur en bestel iets meer dan nodig.
Plan je meer dan een stopcontact, bijvoorbeeld een nieuwe indeling met spots, dimmers en schakelaars? Dan loont het om eerst de verlichting en de aansluitpunten samen te bekijken. De specialisten van Letsleds denken daar vrijblijvend en gratis mee via een lichtplan van Letsleds.
