Werkt mijn halogeen trafo ook bij LED?
Kort antwoord: bij niet-dimbare 12 volt LED lampen werkt je bestaande halogeentrafo vaak gewoon. Bij dimbare 12 volt LED lampen bijna nooit, omdat een halogeentrafo een minimale belasting van 30 tot 40 watt nodig heeft en LED daar ver onder blijft. Je hebt dan een dimbare LED trafo nodig. Beter nog: stap helemaal over op 230 volt, dan heb je helemaal geen trafo meer nodig.
Trafo of driver: wat is het verschil?
Een trafo (transformator) verlaagt de netspanning van 230 volt naar 12 volt. Dat was nodig voor halogeenspotjes die op 12 volt werkten. Een LED driver doet iets anders: die levert een stabiele stroom aan de LED. In de praktijk worden beide woorden door elkaar gebruikt, maar het verschil bepaalt wel of je oude trafo bruikbaar is.
Belangrijk om te weten: een halogeentrafo is meestal een elektronische trafo die is ontworpen voor een flinke belasting. Er staat een bereik op, bijvoorbeeld 20 tot 60 watt of 40 tot 105 watt. Dat eerste getal is een ondergrens waar je boven moet blijven.
Niet-dimbare 12 volt LED lampen
Bij niet-dimbare 12 volt LED lampen hoeft er meestal geen nieuwe LED trafo aangeschaft te worden. De oude 12 volt trafo volstaat vaak prima. Het kan achteraf blijken dat een specifieke halogeentrafo toch niet goed samenwerkt met LED, maar in de meeste gevallen zorgt de trafo niet voor problemen.
Waar je op moet letten: gaat de lamp brommen, knipperen of onregelmatig aan, dan zit je vermoedelijk alsnog onder de minimale belasting van de trafo. Dan is vervangen door een LED trafo de oplossing.
Twijfel je welke verlichting bij jouw ruimte past?
Onze lichtspecialisten stellen gratis en vrijblijvend een lichtplan voor je op.
Dimbare 12 volt LED lampen
Hier ligt het anders. Een halogeentrafo is bij dimbare LED bijna nooit een werkbare oplossing, simpelweg omdat die vaak een minimaal vermogen van 30 tot 40 watt nodig heeft om te kunnen dimmen.
Een rekenvoorbeeld maakt het duidelijk. Stel je hebt zes 12 volt LED spots van 4 watt. Samen is dat 24 watt, en dan zit je al onder de ondergrens van veel halogeentrafo’s. Haal je die grens net wel, dan gaat het alsnog mis zodra je gaat dimmen: dim je 30 procent terug, dan zak je direct ver onder het minimum. Vandaar dat een dimbare LED trafo hier vrijwel altijd vereist is.
Welke LED trafo heb je nodig?
Tel het totale vermogen van de lampen die op de trafo komen en kies een model waarvan het bereik daar ruim omheen valt.
| Situatie | Keuze |
|---|---|
| Enkele spots of een kleine groep | Dimbare LED trafo 12V 25W |
| Grotere groep lampen | Dimbare LED trafo 12V 50W |
| Lampen die een AC uitgang vragen | Dimbare LED trafo 12V 50W AC |
Let op het verschil tussen DC en AC: 12V AC lampen werken niet op een DC trafo en andersom. Staat dat niet op je lamp, kijk dan in de specificaties. Alle trafo’s, drivers en aansluitmaterialen vind je bij losse onderdelen.
Kun je 12 volt halogeen vervangen door LED?
Ja, dat kan. Je hebt daarbij twee routes.
- Alleen de lampjes vervangen. Je zet 12 volt LED lampjes in de bestaande armaturen en houdt de trafo. Snel en goedkoop, maar je loopt kans op flikkeren en je kunt vaak niet goed dimmen.
- De trafo eruit en over op 230 volt. Je haalt de trafo weg en sluit de armaturen rechtstreeks aan op 230 volt. Dit is onze aanbeveling.
Waarom die tweede route beter is: 12 volt verliest spanning over langere kabels, waardoor de achterste lampen zwakker branden. De keuze in 12 volt lampen is bovendien beperkt geworden, terwijl het aanbod op 230 volt juist heel breed is. En met spots zonder trafo heb je helemaal geen los blokje meer nodig boven het plafond. Meer daarover lees je in LED inbouwspots 230V zonder trafo uitgelegd.
Van halogeen naar LED: het stappenplan
- Haal de groep spanningsloos in de meterkast en controleer dit met een spanningszoeker.
- Kijk wat er boven het plafond zit. Eén centrale trafo voor alle spots, of een blokje per spot? Noteer wat erop staat aan wattage.
- Bepaal je route. Trafo houden en alleen lampjes vervangen, of trafo eruit en over op 230 volt.
- Kies de juiste lampen. Bij 230 volt bijvoorbeeld GU10 LED lampen, en let op of ze dimbaar zijn als je wilt dimmen.
- Vervang ook de dimmer. Een oude halogeendimmer werkt zelden goed op LED, zie kan ik mijn halogeendimmer gebruiken bij LED.
Twijfel je over de bedrading of over het verwijderen van de trafo? Laat dat door een installateur doen.
Flikkeren of nagloeien na de overstap?
Blijven de lampen zwak nagloeien als de schakelaar uit staat, of flikkeren ze onregelmatig? Dan speelt er meestal lekspanning in de leiding. Een LED dimstabilisator haalt die restspanning weg. Lees ook waarom brandt mijn LED lamp zwak terwijl de lamp uit staat en veelgemaakte fouten bij het overstappen naar LED.
Bekijk alle LED trafo’s en drivers
Hele huis van halogeen naar LED?
Ga je in één keer om, dan is het slim om lampen, trafo’s en dimmers als geheel te kiezen in plaats van per ruimte te improviseren. Onze lichtspecialisten stellen kosteloos een plan op, inclusief het aantal spots per ruimte en de bijbehorende schakeling.
Vraag gratis een lichtplan aan
Veelgestelde vragen over halogeentrafo’s en LED
Is een halogeentransformator geschikt voor LED?
Voor niet-dimbare 12 volt LED lampen meestal wel. Voor dimbare LED lampen bijna nooit, omdat de minimale belasting van de trafo te hoog is voor het lage vermogen van LED.
Kan ik LED lampen in een halogeenarmatuur zetten?
Ja, mits de fitting en de spanning kloppen. Zit er een 12 volt trafo achter, dan heb je 12 volt LED lampjes nodig. Is het armatuur op 230 volt aangesloten, dan pak je bijvoorbeeld GU10.
Moet ik mijn halogeentrafo vervangen door een LED trafo?
Alleen als je wilt dimmen, of als de lampen flikkeren of brommen. Werkt alles rustig en dim je niet, dan kun je de bestaande trafo laten zitten.
Waarom flikkeren mijn 12 volt LED lampen?
Meestal omdat het totale vermogen onder de minimale belasting van de trafo ligt. Een dimbare LED trafo die vanaf een laag vermogen werkt, lost dit in vrijwel alle gevallen op.
Wat is beter: 12 volt of 230 volt LED?
230 volt. Geen trafo nodig, geen spanningsverlies over lange kabels, veel meer keuze in lampen, en bij een defect valt alleen die ene lamp uit in plaats van de hele reeks.
Hoeveel watt LED vervangt 50 watt halogeen?
Grofweg 5 tot 7 watt LED geeft ongeveer evenveel licht als 50 watt halogeen. Kijk voor de zekerheid naar het aantal lumen op de verpakking in plaats van naar de watts.
